पणजी : मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीतील ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे आज (आठ ऑक्टोबर २०२६) रोजी पहाटे गोव्यातील निवासस्थानी अकस्मात निधन झाले. हृदयविकाराचा झटका हे त्यांच्या मृत्यूचे प्राथमिक कारण असल्याचे एएनआयच्या वृत्तात म्हटले आहे. ते ७५ वर्षांचे होते. त्यांचे पुत्र मल्हार पाटेकर यांनी निधनाच्या वृत्ताला दुजोरा दिला आहे.
नाना पाटेकर गोव्यातील निवासस्थानी बेशुद्धावस्थेत आढळल्यानंतर त्यांना रुग्णालयात नेण्यात आले. डॉक्टरांनी त्यांना वाचवण्यासाठी प्रयत्न केले. सलग ४५ मिनिटे सीपीआर देऊनही त्यांना वाचवता आले नाही, अशी माहिती मणिपाल रुग्णालयाचे डॉ. शेखर सालकर यांनी दिली. वैशिष्ट्यपूर्ण अभिनयशैली आणि प्रभावी भूमिकांमुळे नाना पाटेकर यांनी मराठी तसेच हिंदी चित्रपटसृष्टीत स्वतःचे स्थान निर्माण केले होते. अभिनयाबरोबरच सामाजिक कार्यातही त्यांचा सहभाग होता. मकरंद अनासपुरे यांच्यासह त्यांनी सुरू केलेल्या नाम फाउंडेशनच्या माध्यमातून शेतकऱ्यांचे प्रश्न सोडवण्यासाठी ते कार्यरत होते.
चित्रपटसृष्टीतील श्रेष्ठ अभिनेत्यांमध्ये स्थान मिळवलेल्या नाना पाटेकर यांचे मूळ नाव विश्वनाथ पाटेकर होते. त्यांचा जन्म एक जानेवारी १९५१ रोजी रायगड जिल्ह्यात मुरुडमध्ये झाला. १९७८ मध्ये ‘गमन’मधून चित्रपटसृष्टीत पदार्पण करणाऱ्या नानांना १९८६ मधील ‘अंकुश’ने व्यापक ओळख मिळवून दिली. हिंदी आणि मराठी चित्रपटांत काम करताना त्यांनी गंभीर, विनोदी आणि खलनायकी भूमिकाही प्रभावीपणे साकारल्या. ‘परिंदा’मधील गुन्हेगाराच्या भूमिकेने त्यांना मोठे यश मिळाले; तर ‘प्रहार’, ‘तिरंगा’ आणि ‘क्रांतिवीर’मधून त्यांची ॲक्शन अभिनेता म्हणूनही ओळख दृढ झाली. ‘खामोशी’सारख्या चित्रपटातून त्यांच्या अभिनयातील वैविध्य अनुभवायला मिळाले. ‘हाउसफुल ५’ हा त्यांचा अखेरचा प्रदर्शित चित्रपट ठरला. ‘नटसम्राट’ या चित्रपटातील त्यांची भूमिका विशेष गाजली. भारदस्त आवाज आणि वैशिष्ट्यपूर्ण अभिनयशैलीमुळे त्यांच्या भूमिका प्रभावी ठरत. परिंदा, क्रांतिवीर, अग्निसाक्षी या चित्रपटांसाठी त्यांना राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला होता. २०१३मध्ये त्यांना पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले होते. त्यांच्या अचानक झालेल्या निधनामुळे सर्वांनाच धक्का बसला आहे.
Something went wrong. Please refresh the page and/or try again.
सशक्त अभिनय म्हणजे काय हे नाना पाटेकर यांचा कोणताही चित्रपट पाहिल्यावर समजू शकते. नाना चित्रपटात येण्यापूर्वी रंगभूमीवर वावरले. जयवंत दळवी यांनी लिहिलेल्या ‘पुरुष’ या नाटकात त्यांनी महिलेवर अत्याचार करणाऱ्या गुंड प्रवृत्तीच्या गुलाबराव या माणसाची भूमिका साकारली होती. ती खलनायकी भूमिका पाहता नाना हे कायम खलनायक म्हणून पडद्यावर वावरण्याची शक्यता जास्त. परंतु भूमिकेची पक्की जाण आणि कोणतेही पात्र वठवण्याची दांडगी क्षमता यामुळे नाना चतुरस्र अभिनेता म्हणून प्रसिद्धी पावले. मराठी रंगभूमी या विषयाचे साक्षेपी अभ्यासक आणि ‘मराठी नाट्यकोश’ या ग्रंथाचे लेखक डॉ. वि. भा. देशपांडे यांनी काही ताकदीच्या अभिनेत्यांची नावे घेऊन लिहिले आहे, “दळवींसारख्या वेगळ्या वाटेने जाणाऱ्या नाटककाराला……. हे कलाकार – दिग्दर्शक लाभले नसते तर काय झाले असते?” या विधानातील कलावंतांच्या यादीत नाना पाटेकर हे नांव त्यांनी आवर्जून लिहिले आहे. यावरून नानांची अभिनेता म्हणून असलेली योग्यता कायमस्वरूपी पुस्तकात नमूद झाली आहे, पुढील पिढ्यांना या अभिनेत्याच्या गुणवत्तेची कल्पना येण्यास ते उपयोगी पडेल.
राजेंद्रप्रसाद स. मसुरकर