विकास करताना ‘कोकणचे कोकणपण’ टिकवून ठेवा : सुरेश प्रभू

दापोली : कोकणच्या निसर्गाचा ऱ्हास न करता विकास झाला पाहिजे. विकास करताना ‘कोकणचे कोकणपण’ टिकवून ठेवा. कोकणी माणूस विकासाच्या ध्येयाने झपाटलेला आहे. या झपाटलेपणाला विचाराचे अधिष्ठान दिले पाहिजे. नैसर्गिक साधनसंपत्ती नष्ट न करता आर्थिक विकास झाला पाहिजे. सरकारी विकास मर्यादित असतो. भूभागाचा विकास करताना व्यक्तीचा विकासदेखील झाला पाहिजे, असे प्रतिपादन माजी केंद्रीय मंत्री सुरेश प्रभू यांनी केले.

दापोलीतील कै. कृष्णामामा महाजन स्मृती प्रतिष्ठानतर्फे आयोजित ‘कोकणचा शाश्वत विकास’ या दोन दिवसीय ऑनलाइन परिसंवादाला चांगला प्रतिसाद मिळाला. परिसंवादातील पहिले सत्र काल आणि दुसरे सत्र आज उत्साहात पार पडले. या परिसंवादाचा समारोप सुरेश प्रभू यांनी केला. त्यावेळी ते बोलत होते.

पहिल्या दिवशी कोकण कृषी विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉ संजय सावंत, गद्रे मरिन्सचे दीपक गद्रे, प्रगतिशील शेतकरी विनायक महाजन, देसाई बंधू आंबेवाले उद्योगाचे संचालक जयंत देसाई, माजी नगराध्यक्ष बिपीन पाटणे, डॉ. प्रकाश शिंगारे हे मान्यवर सहभागी झाले. आज कोकणभूमी प्रतिष्ठानचे संस्थापक संजय यादवराव, पर्यटन विभागाचे उपसंचालक हनुमंत हेडे, अभ्यासक डॉ. दीपक आपटे, डॉ. उमेश मुंडले यांनी सहभाग घेतला. पर्यटन, पायाभूत सुविधा विकास, पर्यावरण आणि पाणी व्यवस्थापन या विषयांवर मार्गदर्शन करण्यात आले.

माजी केंद्रीय मंत्री सुरेश प्रभू म्हणाले, मोठा पाऊस आपल्याबरोबर कस असलेली माती वाहून नेणार नाही, याकडे लक्ष दिले पाहिजे. काम करू इच्छिणाऱ्या प्रत्येकाला पर्यटनातून काम मिळू शकते. व्यक्ती आणि गाव एकत्र असले पाहिजे. संवादाला कृती कार्यक्रमाची जोड दिली पाहिजे.

कुलगुरू डॉ. संजय सावंत म्हणाले, नैसर्गिक संकटात कोकणी माणूस खचून गेला असला तरी कोकणचे अर्थकारण जपण्यासाठी शेती जपली पाहिजे. ती करताना व्यावसायिक दृष्टिकोन ठेवला पाहिजे. कोकणची तुटीची शेती फायद्यात आणली पाहिजे. चाकरमान्यांना गावाशी जोडून ठेवली पाहिजे. शाश्वत विकास होताना त्याचा वेग पेलणारा असला पाहिजे. त्यात लोकसहभाग असला पाहिजे. उन्हाळ्यात पाण्याची व्यवस्था करून पिके घेतली पाहिजेत. क्रॉप पॅटर्न ठरवून भातशेतीमध्ये तीनपेक्षा जास्त पिके घेतली पाहिजेत. कोकणात भाजीपाला, शेती, बांबू, अळंबी, जांभूळ, सुरंगी, नागकेशर, अननस, हळद, त्रिफळ लागवडीचे प्रयोग यशस्वी होतील.

जयंत देसाई म्हणाले, साडेतीनशे किलोमीटर लांबीचा किनारा आणि तीन जिल्ह्यात असलेली वेगवेगळी पिके यांचा उपयोग करून घेतला पाहिजे. शेती आणि पूरक उद्योगांसाठी कमी व्याजाने कर्ज मिळाले पाहिजे. हापूससारखे फळ भारतभर सफरचंदासारखे मिळाले पाहिजे.

विनय महाजन म्हणाले, कोकणातील प्रत्येक गाव ऊर्जितावस्थेत आणले पाहिजे. विकास झाला पाहिजे, पण विकास होणे म्हणजे शारीरिक श्रम कमी होणे नव्हे, हे लक्षात ठेवले पाहिजे. गावातील तरुण गावातच राहावा, यासाठी प्रयत्न केला पाहिजे.

दीपक गद्रे म्हणाले, कोकणातील मासेमारीला प्रतिष्ठा मिळाली पाहिजे. माशांवरील प्रक्रिया उद्योगात आणि शेवाळ शेतीत आपण उतरले पाहिजे.

डॉ. प्रकाश शिंगारे म्हणाले, मस्त्यशेतीतून समृद्धी शक्य असून गोड्या पाण्यातील मत्स्य संवर्धन, जलाशयातील मत्स्योत्पादन यावर लक्ष केंद्रित केले पाहिजे.

संजय यादवराव म्हणाले, कोकणसाठी पायाभूत सुविधांचा विकास झाला पाहिजे. कोकण पर्यटनाची लोकचळवळ झाली पाहिजे. फुकेत बेटाला १२ किनारे असूनही २५ हजार कोटीचे अर्थकारण होते, हे उदाहरण लक्षात ठेवले पाहिजे. पश्चिम महाराष्ट्रातील साखर उद्योगाला मदत करणाऱ्या सरकारने कोकणातील पर्यटनासाठी मदत केली पाहिजे.

डॉ. आपटे म्हणाले, हवामान बदलाचे धोके वाढत जाणार आहेत. समुद्राची पातळी वाढत आहे. जमिनीचा ऱ्हास होणार आहे. कोकणच्या पर्यावरणाचा नाश होऊन चालणार नाही. मॅन्ग्रूव्ह तोडून अॅक्वाकल्चर करणे, वाळूचा उपसा, खाणी अशा गोष्टी धोकादायक ठरतील.

डॉ. उमेश मुंडले म्हणाले, जलसंधारण आणि जलव्यवस्थापन कोकणात होणे आवश्यक आहे. जलसंधारणाचे प्रयोग गांभीर्याने होत नाहीत. जंगल तोडल्याने माती वाहून चेक डॅम भरून जातात. केटी वेअरच्या प्लेट जागेवर राहत नाहीत. जागा नीट न निवडल्याने बंधारे वाया जातात. समस्यांचे सुलभीकरण करण्याची प्रवृत्ती वाढत आहे.

हनुमंत हेडे म्हणाले, कोकणात कृषी पर्यटनावर आधारित अर्थव्यवस्था उभी राहू शकते. त्यासाठी शासकीय धोरण आखलेले आहे. उत्सव आयोजित करण्यापासून बीच शॅक धोरणापर्यंत गोष्टींचा त्यात समावेश आहे.

कृष्णामामा महाजन स्मृती प्रतिष्ठानचे मिहिर महाजन, दीपक महाजन यांनी संयोजन केले. ऋतुजा जोशी यांनी सूत्रसंचालन केले.

कोकण मीडियाला विविध सोशल मीडियावर फॉलो करण्यासाठी खाली दिलेल्या पर्यायांवर क्लिक करा.
टेलिग्राम, व्हॉट्सअॅप, यू-ट्यूब, ट्विटर, फेसबुक, इन्स्टाग्राम, इन्स्टामोजो, गुगल प्ले बुक्स, गुगल न्यूज, बुकगंगा, साउंडक्लाउड

Follow Kokan Media on Social Media

Leave a Reply