आले रामराज्य…..! (भाग ५)

करसेवा की कारसेवा?

येत्या ९ मार्च २०२४ पासून रत्नागिरीत “आले रामराज्य” या विषयावर कीर्तनसंध्या महोत्सव होणार आहे. त्यानिमित्ताने अयोध्येतील राम मंदिराच्या निर्माणासाठी झालेल्या करसेवेविषयी

नमस्कार, जय श्रीराम!

अयोध्येतल्या राम मंदिराच्या पुनर्निर्माणात निर्णायक भूमिका राहिली ती कारसेवकांची. पण कारसेवा म्हणजे काय? कारसेवा की करसेवा? काही ठिकाणी कारसेवा म्हटलं जातं, तर काहीजण करसेवा म्हणतात. मग यातलं बरोबर काय? खरंतर या दोन्ही शब्दांचा अर्थ एकच आहे. संस्कृत भाषेमध्ये कर म्हणजे हात तर पंजाबी भाषेत कर या शब्दाचा अपभ्रंश कार असा झाला. “स्वतः च्या हातांनी आपल्या धर्मासाठी अथवा धर्मातील लोकांच्या रक्षणासाठी केलेली सेवा म्हणजे कारसेवा!” निःस्वार्थ हेतूने ही सेवा करणाऱ्यांना कारसेवक म्हटलं जातं.

कारसेवा या शब्दाचा उल्लेख अनेक शीख धर्मग्रंथात आढळतो. असं म्हटलं जातं की जालियनवाला बाग हत्याकांडानंतर सरदार उधमसिंग यांनी कारसेवा केली होती. तसंच १९८४ मध्ये अमृतसरमध्ये झालेल्या ऑपरेशन ब्लू स्टारनंतर सुवर्णमंदिरासाठी शीख धर्मीयांनी कारसेवा केली होती.

पण कारसेवा हा शब्द सर्वसामान्यांपर्यंत पोहोचला तो रामजन्मभूमी आंदोलनाच्या निमित्ताने! विश्व हिंदू परिषद आणि राम जन्मभूमी मुक्ती समितीच्या माध्यमातून अनेक कारसेवक तयार झाले. विश्व हिंदू परिषदेकडून १९८४ मध्ये रामजन्मभूमी मुक्ती समिती स्थापन करण्यात आली. सगळ्या साधूसंतांना, कार्यकर्त्यांना एका मंचावर आणून राम जन्मभूमी मुक्तीसाठी कार्य करण्याचं आवाहन करण्यात आलं. देशातील वेगवेगळ्या भागातील तरुण राम जन्मभूमीच्या जागी रामांचं मंदिर उभारण्यासाठी पुढे येऊ लागले. या कारसेवकांचे प्रमुख मार्गदर्शक होते गोरखपूरचे महंत अवैद्यनाथ! रामजन्मभूमीसाठी १९८९ मध्ये प्रथम कारसेवेला सुरुवात झाली, देशभरात सुमारे २.७० लाख ठिकाणी रामशिला पूजनाचा कार्यक्रम हाती घेण्यात आला. ३० ऑक्टोबर १९९० ला अयोध्येत कारसेवा करण्याचा निर्णय जाहीर झाला. त्यानंतर दुसरी कारसेवा झाली ०६ डिसेंबर १९९२ रोजी. त्या पुढचा इतिहास सर्वाना ठाऊक आहेच.

आज अयोध्येत उभं राहिलेलं भव्य राम मंदिर अनेक ज्ञात-अज्ञात रामभक्तांच्या बलिदानामुळे उभं राहू शकलं. त्यामुळे आज नवीन मंदिराच्या निर्माणाचा आनंद साजरा करताना त्यातल्या अज्ञात रामभक्तांचं स्मरण करायला हवं. त्या हुतात्म्यांना वंदन!